Aan de noordelijke rand van Betancuria, het historische hart van Fuerteventura, begin je te voelen dat de tijd hier anders stroomt. Tussen bleekgele muren en het zwijgen van oeroude stenen verheft de ruïne van het Convento de San Buenaventura zich – het eerste klooster van de Canarische Eilanden. Wie het nadert, betreedt geen gewone plek. Je betreedt een geschiedenis die diep in de rots van dit eiland gegraveerd is.
Het oudste klooster van de Canarische Eilanden – gesticht in het jaar 1416
Het was het jaar 1416 toen zeven franciscaner monniken die met de Normandische veroveraars naar het eiland waren gekomen, begonnen met de bouw van het eerste klooster op Canarische bodem. Vanuit deze plek nam de kerstening van de oud-Canarischen haar loop – die oerbewoners die ook wel bekend staan als Guanchen. In 1460 werd het franciscaner klooster van Fuerteventura uitgebreid en versterkt, alsof men in steen wilde beitelen wat je voor de eeuwigheid had bedoeld.
Een tijdlang leek het erop dat het klooster de eeuwen inderdaad zou doorstaan.
Piraten, secularisering en het einde van een tijdperk
Maar de geschiedenis had andere plannen. In 1593 vielen piraten Betancuria aan en brandden het klooster neer – samen met grote delen van de stad. Je kunt je voorstellen hoe de rook toen opsteeg, zwart en bitter, boven de kale heuvels van het eiland.
Wat het vuur niet voltooide, regelde de politiek: in 1836 werden als gevolg van de Spaanse secularisering alle kloosters in het land opgeheven en het complex definitief vernietigd. De massieve muren van het Convento de San Buenaventura dienden voortaan als steengroeve – een stil symbool van hoe macht en geschiedenis de sporen van het verleden uitwissen.
Wat de eeuwen hebben overgelaten – gotische overblijfselen in Betancuria
Wat gebleven is, draagt toch een onmiskenbare waardigheid: een portaal met spitsboog, enkele rondbogen, fragmenten van de buitenmuren en een grafplaat voor de voormalige altaarruimte. Ze getuigen allemaal van de eens gotische bouwstijl van het klooster. Waardevolle voorwerpen werden gered in kerken en collecties voordat de muren definitief leerden zwijgen.
Vandaag omringt een liefdevol gerestaureerde tuinaanleg de ruïne – vernoemd naar de conquistador Diego García de Herrera, die ooit in het klooster begraven was. Tussen bougainvillea’s en het ruisen van het nabijgelegen beekbed kun je goed even stilstaan. En nadenken.
De Capilla San Diego de Alcalá – wonderen, duivels en een heilige
Voorbij het beekbed dat het klooster scheidt van zijn buurvrouw, staat de Capilla San Diego de Alcalá – een kapel waarvan de geschiedenis nauwelijks minder dramatisch is dan die van het Convento zelf. De franciscaner monnik Didacus, ook bekend als San Diego de Alcalá, trok zich naar verluidt op deze plek in een grot terug om te bidden en – de legende – vele wonderen te verrichten.
Na zijn dood ontstond op deze plek een kapel. En de overlevering weet te vertellen dat voor de bouw ervan de duivel persoonlijk door bezwering gedwongen werd. Overigens: ‘duivel’ was in het taalgebruik van die tijd ook een gangbare term voor koppige kamelen – die dikkoppen, zonder wie op Fuerteventura sowieso weinig mogelijk was.
Mudéjarstijl en vruchtbaarheidssymbolen – het interieur van de kapel
De huidige kerk stamt grotendeels uit de 17e eeuw. Wie het interieur betreedt, treft aan het plafond de onmiskenbare Mudéjarstijl – die kunstzinnige verbinding van Moorse en christelijke invloeden die op de Canarische Eilanden steeds opduikt als een echo uit al-Andalus.
Aan de wanden bevinden zich ook vruchtbaarheidssymbolen die mogelijk verband houden met de overgeleverde daden van de heilige Didacus. De verbinding tussen geloof, lichaam en aarde is hier voelbaar – en zij is tot op de dag van vandaag levendig.
Een levende traditie – aarde voor een veilige bevalling
Want een heel bijzondere traditie van Fuerteventura heeft tot op heden overleefd: aarde uit de omgeving van de vroegere grot van de heilige Didacus wordt op de buik van een zwangere vrouw gestrooid – als bescherming, als zegen, als bede om een probleemloze bevalling. Een ritueel dat eeuwen heeft overleefd, stil en standvastig, zoals het eiland zelf.
Je hoeft geen gelovige te zijn om in deze traditie iets ontroerends te herkennen. Het is het bewijs dat sommige plekken meer zijn dan stenen en mortel. Het Convento de San Buenaventura in Betancuria, Fuerteventura is zo’n plek.
Bezoektip: even stilstaan loont de moeite
Het gehele complex van kloosterruïne, tuin en kapel nodigt uit om te verwijlen – en dat in de beste zin van het woord. Wie Betancuria bezoekt, zou zich tijd moeten nemen voor deze plek. Niet haasten. Niet alleen fotograferen. Maar blijven staan, luisteren en misschien begrijpen waarom sommige ruïnes meer vertellen dan sommige intacte kerken.
